Kategorie
Ostatnie
Popularne

Pińsk – „kraj drzew, bagien i mgieł”

Na malowniczym Polesiu, nad rzeką Piną, tuż u jej ujścia do Prypeci, w dorzeczu rzeki Strumień rozciąga się piękne białoruskie miasto-Pińsk. Położone jest na bagnach i moczarach, jednak mimo wszystko, a może właśnie dlatego był to ważny punkt na szlakach handlowych biegnących z południa na północ i ze wschodu, na zachód. Niegdyś miasto portowe, od drugiej połowy XVIII wieku krzyżowały się tu dwie ważne drogi wodne: Kanał Ogińskiego, który łączył dorzecze Prypeci z Niemnem i Kanał Królewski – pomost pomiędzy Prypecią a Bugiem.

Pierwsze wzmianki dotyczące miasta pojawiły się w 1097 roku. Jest to więc przykład jednego z najstarszych słowiańskich osiedli na Białorusi. Pińsk leży w odległości 220 km od Mińska i ok. 160 od granicy z Polską. Obecnie mieszka tu około 130 tysięcy osób.

Osada w 1320 roku weszła w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1569 roku miasto stało się stolicą obwodu brzeskiego, a tym samym umocniło się jego znaczenie w WKL. W 1581 roku ranga miejscowość nadal wzrastała, Stefan Batory nadał jej prawa magdeburskie i stała się samodzielnym samorządem. Pińsk rósł w siłę, wybudowano tu zamek, kościoły, klasztory, monastyry i synagogę. Lata 1640- 1706 to okres burzy i naporu. Pińsk przeżywał kolejne wojny z sąsiadami, miasto było wielokrotnie najeżdżane przez Ukraińców, Rosjan i Polaków. Od 1793 do 1939 roku miejscowość wchodziła w skład różnych bytów państwowych. Najpierw imperium rosyjskiego, później Polski, a na koniec Związku radzieckiego i przez dwa tygodnie lipca 1941 roku do Rzeszy Niemieckiej. Od 1991 roku leży w granicy Białorusi.

Flotylla Pińska

W 1919 roku powstała w Pińsku Flotylla Rzeczna, wchodząca w skład Polskiej Marynarki Wojennej, później od 1920 roku jako część Flotylli Wiślanej. Stacjonowała ona w okresie Międzywojennym w dorzeczu rzek Prypeć, Pina i Strumień. Początkowo składała się z trzech łodzi motorowych: Lech, Lisowczyk i Lizdejko i działała jako patrol rozpoznawczy. W 1920 roku Flotylla brała udział w wojnie polsko- bolszewickiej, odegrała ważną rolę w walce o Mozyrz. Rozwiązano ją 2 sierpnia 1920 roku, jednak powołano do życia po traktacie ryskim. W czasie największej świetności w pińskim porcie cumowało 100 jednostek bojowych i transportowych.

Flotylla miała swój udział także w II wojnie światowej. W 1941 okręty polskie zostały jednak przejęte przez sowietów. Powstała w ten sposób Pińska Flotylla Wojskowa- radziecka flotylla rzeczna stacjonująca na rzekach Prypeć i Dunaj.

Ryszard Kapuściński- najbardziej znany Poleszuk

Najbardziej znanym Pińszczaninem jest Ryszard Kapuściński. Reportażysta urodził się 4 marca 1932 roku. Pińsk z czasów jego dzieciństwa to miasteczko wielokulturowe. 73% mieszkańców stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego. Polacy stanowili 10% ludności, pozostali to Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini oraz Niemcy. Pisarz wielokrotnie wspomina Pińsk: „- Czuję się bardzo związany z Pińskiem… Przyjazd tu to wielkie przeżycie… moja babka pochowana jest na tutejszym cmentarzu. W podróżach po świecie często spotykam ludzi z Pińska, z Polesia. Chciałbym, aby mogli tu wrócić, odwiedzić miejsca, skąd wyszli.”. Planował wydanie książki o rodzinnym mieście, jednak nie było mu to dane. Spędził tu pierwsze lata swego życia, które wywarły duży wpływ na jego późniejsze pisarstwo. Mieszkał tu do roku 1940, kiedy wraz z matką i siostrą zmuszony był do wyjazdu z powodu wojny.

Czar Polesia

Zarówno kiedyś, jak i teraz Polesie uważa się za miejsce niezwykłe. Czy to dzięki przyrodzie, czy może wielokulturowej historii bije stąd magia i niespotykania nigdzie indziej moc. Życie mieszkańców odbywa się spokojnie i płynie swoim własnym nurtem, jak rzeka Pina. Nawet zawieruchy historyczne z II wojną na czele nie wywarły znacznego piętna na tym mieście. Tak jak dawniej, tak i teraz Pińsk jest ostoja spokoju. Zachwyca dziewicza przyrodą i niepowtarzalną drewnianą zabudową. Warto w tym miejscu wspomnieć o zorganizowanym w 1938 roku „Jarmarku Poleskim”. Wydarzenie o wielkim rozmachu, gościło wielu odwiedzających tutejszych i turystów. Podróżujących koleją zachęcano do przybycia wysokimi zniżkami. Wzdłuż Piny ustawiono pawilony z wieloma produktami: spożywczymi, rzemieślniczymi, z całym dobrem Polesia. Było to wydarzenie o dużej randze opisywane w wielu polskich gazetach i pozostające w pamięci mieszkańców aż do dnia dzisiejszego.

Warto także przejrzeć liczne archiwalne zdjęcia z Pińska i okolic, aby zrozumieć co dokładnie oznacza ów poleski czar. Doskonałym początkiem poznawania tamtego świata mogą stać się zdjęcia Zofii Chomętowskiej z przełomu lat 20 i 30 XX wieku.

Pińsk dzisiaj

Współczesny Pińsk jest dziesiątym co do wielkości miastem Białorusi. Flotylla już tam nie stacjonuje, ale ciągle można wybrać się w rejs rzeką do Mozyrza.

Wśród zabytków, które trzeba zobaczyć są przede wszystkim obiekty sakralne: Kolegium i Kościół Jezuitów z XVII wieku, Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, kościół bernardynów (obecnie cerkiew św. Barbary)z XVIII wieku, Kościół pw. Karola Boremeusza – obecnie sala koncertowa oraz synagoga z 1900 roku i Monaster św. Barbary w Pińsku z XVI wieku. Oprócz tego budowle świeckie: Pałac Butrymowiczów z XVIII wieku, Dwór Platerów w Zapolu oraz cmentarze żydowski i katolicki. Będąc tutaj warto także zwiedzić Muzeum Polesia Białoruskiego. Warto rozejrzeć się dookoła, gdyż jest to drugie po Grodnie miasto w Białorusi pod względem ilości zachowanych zabytków.

Pińsk to miasto uniwersyteckie, znajduje się tutaj Poleski Uniwersytet Państwowy, oraz 6 profilowanych koledżów. Odbywa się tu wiele kulturalnych wydarzeń. Raz na dwa, trzy lata na początku wiosny odbywa się cykliczny «Палескі карагод» (Poleski Korowód). W ostatni weekend zimy «Лютаўскія музычныя вечары» (Lutowe wieczory muzyczne). Latem natomiast trafić można na dwa festiwale muzyczne «Каралеўская фіеста» (Królewska Fiesta) oraz «Віват, баян!».

Powyższy tekst jest jedynie krótkim wstępem o Pińsku i zachętą do pogłębieniu informacji o tym pięknym mieście, słynącym z bogatej historii. Na jego temat powstało wiele książek, opracowań i publikacji, które starają się oddać niezwykłość tego miejsca.

Źródła:

Relacja z pobytu w Pińsku


http://wyborcza.pl/1,76842,457776.html#TRrelSST
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pi%C5%84sk
pinsk.pl
http://www.pinsk-history.ru/
https://pinsk.eu/?utm_source=mypinsk&utm_medium=redirect&utm_campaign=move
https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D0%9F%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA
http://faf.org.pl/pl/zofiachometowska

Kresy. Najpiękniejsze miejsca i budowle, Wyd. Dragon, Bielsko- Biała 2011

Fot. Pinsk 1863, Wikipedia