Kategorie
Ostatnie
Popularne

Wegetariańskie tradycje kuchni białoruskiej

Zwykło uważać się, że tradycje kuchni wegetariańskiej właściwe są kulturze krajów wschodnich – tam mają swoje podłoże w religii i filozofii. Według danych statystycznych we wschodnich krajach od 40 do 90 % ludności na co dzień odżywia się zgodnie z zasadami kuchni wegetariańskiej.

I prawdą jest, że kiedy słyszymy o wegetariańskim jedzeniu, pierwsze co przychodzi na myśl, to egzotyczne dania i przyprawy Indii. A co wiemy o białoruskich tradycjach? Czy dania wegetariańskie pojawiają się także w kuchni białoruskiej, a jeżeli tak, to jak bardzo jest to rozpowszechnione?

Okazuje się, że dania wegetariańskie naprawdę odgrywają wielką rolę w tradycji kuchni białoruskiej.

Nawet powierzchowna znajomość tradycyjnego sposobu życia Białorusinów potrafi przekonać nas, że inaczej być nie może. Chłopi białoruscy, w odróżnieniu od wyznawców hinduizmu, czy buddyzmu, byli wegetarianami przez przede wszystkim z przyczyn czysto ekonomicznych.

Mięso pojawiało się na stołach wyłącznie w święta i nie było elementem codzienności. Żywienie się mięsem uzależnione było od kalendarza, do którego dostosowano rozmaite posty religijne wschodniej tradycji chrześcijaństwa. Na przykład na Boże Narodzenie („Kaliady”) jadło się dużo produktów mięsnych: kiełbasy, wędlin. Soliło się słoninę. Po zakończeniu okresu świąt zimowych reszta mięsnych zasobów była wykorzystywana bardzo oszczędnie, jako dodatek do dań z kasz i warzyw, jednak i to nie codziennie. W związku z tym w diecie białoruskich chłopów przewagę stanowiły rośliny. Na co dzień Białorusini jadali rozmaite produkty zbożowe, warzywa oraz „owoce lasu”.

kućcia

źródło: horki.info

Nie można też zignorować faktu, że większość dań obrzędowych, przeznaczonych do tradycyjnego kultu ludowego, miało właśnie pochodzenie roślinne. Te dania to kutia („kućcia”), „babina kasza” na narodziny dziecka, bliny na Zapusty („Zapuski”, „Máślienica”) itd. Od wieków ulubionym jedzeniem było również mleko oraz ser kminkowy.
Jakie dania bezmięsne cieszyły się największym uznaniem? Pierwsze, co przychodzi na myśl to, oczywiście, cała paleta dań z ziemniaków. Te jednak pojawiły się na chłopskich stołach tylko w XVIII-XIX w. Wcześniej Białorusini bardzo często używali gotowanego bobu z czosnkiem, olejem lnianym oraz innych roślin. Najpopularniejsze to żyto, jęczmień, owies, gryka oraz groch. Najczęstsze i najbardziej cenione dania, to dania z mąki oraz warzyw.

Bardzo popularne były zupy. Przy czym zupa często występuje na tradycyjnym białoruskim stole jako danie główne. Stąd prawdziwa białoruska zupa jest im gęstsza tym lepsza.

Zupy bywały mięsne i postne. Większość z nich występowało w dwóch odmianach: świąteczna, „bogatsza” — zaprawiona dodatkami pochodzenia zwierzęcego, oraz codzienna, zwykła, bardziej oszczędna. Rozmaite rodzaje zup („poliŭka”) z warzyw, grzybów, grochu mogły być zaprawione tłuszczem wieprzowym, ale nie musiały. Istniały również wyłącznie wegetariańskie zupy: zacierka, zupa szczawiowa („ščaŭje”), chłodnik („chaladník”); rozmaite zupy mleczne, z ziemniakami, marchewką, fasolą.

chłodnik

źródło: edraniki.by

Warzywa były nie tylko głównymi składnikami dań, używano ich również do innych potraw jako dodatek. Kapusta, ogórki, buraki mogły być kiszone lub solone. Z marchewki i ziemniaków robiono placki i „babki”. Z dyni gotowano kaszę.

Bliny mogły być ziemniaczane, żytnie, pszeniczne, jęczmienne; na zakwasie, cienkie i grube; nadziewane jabłkami, śliwkami, wiśnią. Ciasto do blinów robiono na serwatce lub świeżym mleku. Popularne też były bliny na chlebowym, brzozowym albo klonowym kwasie. Dodatkiem do blinów było siemię lnu, maku, konopi. Z mąki robiono również kluski, naleśniki, łamańce. Pieczono rozmaite tarty („pirahí») na słono i na słodko: z grzybami, z kapustą, z jajkami, z jagodami. Warto wspomnieć również o ciekawym daniu z mąki żytniej, pszenicznej i słodu, zwanym „saladucha”.
Przyprawami do dań w chłopskiej kuchni białoruskiej są czosnek, cebula, chrzan, koperek, kminek, pieprz, kolendra. Białoruskie jedzenie nie jest zbyt ostre, przyprawy są wykorzystywane bardzo umiarkowanie, ale właśnie one często sprawiały że smak zwykłych postnych dań stawał się bardziej wyrazisty. Jako przyprawy do dań z mąki dodawano też maku, lnu, mleczka konopi (roztarte siemię konopi), suszonych grzybów.

Obecnie wegetariański sposób odżywiania się staje się coraz bardziej popularny na Białorusi.

Powody tego są różne: etyczne, ekologiczne, medyczne i inne. Uważa się, że przemysłowa produkcja mięsa wyrządza wielką szkodę ekologii kraju. Dlatego ludzie próbują ograniczać używanie mięsa, aby chronić środowisko. Tak więc znajomość miejscowych tradycji kulinarnych urozmaica dietę, a ponadto pozwala odżywiać się zdrowo i ekonomicznie.

Źródło: greenbelarus.info
Fot. źródło: http://brest-region.gov.by